Gebelikte kabızlık: 10 pratik ipucu, lif ve su düzeni (hazımsızlığa kısa bakış)

Tuvalete her zamanki sıklıkta gidememek, karında ağırlık, sert ve zor çıkan dışkı… Kabızlık gebelikte en sık yaşanan sindirim yakınmalarından biridir ve birçok kişide bir dönem karşınıza çıkar. Rahatsız edicidir ama genellikle beslenme, sıvı ve hareket düzenlemeleriyle hafifler. Bu yazı kabızlığı merkeze alıyor; hazımsızlığa ve gaza ise kısaca değiniyor.

Neden olur?

Gebelikte artan progesteron hormonu, bağırsak kaslarını gevşetir ve besinlerin ilerleyişini yavaşlatır. Bağırsakta kalan dışkıdan daha fazla su emilir, dışkı sertleşir. İlerleyen haftalarda büyüyen rahim bağırsağa baskı yapar. Demir içeren takviyeler, daha az hareket etmek, yeterince sıvı almamak ve yorgunluk da kabızlığı artırabilir. Bulantı döneminde beslenme düzeninin değişmesi de bağırsak alışkanlıklarını etkileyebilir.

“Normal” sıklık kişiden kişiye değişir. Kimi kişi günde bir, kimi iki üç günde bir tuvalete çıkar. Sizin için önemli olan, kendi düzeninizden belirgin biçimde uzaklaşmanız ve zorlanmanızdır.

Hemen işe yarayan 10 ipucu

Hepsini birden denemeniz gerekmiyor; birkaçını gün içine yerleştirmek çoğu zaman yeterlidir.

1. Lifi kademeli artırın. Sebze, meyve, baklagil, tam tahıllı ekmek, yulaf ve kuru meyveler doğal liftir. Bir anda çok artırmak gaz yapabilir; adım adım ilerleyin.
2. Gün içine yayarak sıvı için. Lif, su ile birlikte işe yarar. Yanınızda bir su şişesi bulundurmak hatırlatır.
3. Sabaha ılık bir içecekle başlayın. Bir bardak ılık su veya ılık bir içecek, çoğu kişide bağırsak hareketini tetikler.
4. Kuru erik, kayısı ve incir. Birkaç tanesi bazı kişilerde işe yarar; fazlası karın ağrısı ve gaz yapabilir, ölçülü olun.
5. Hareket edin. Günlük yarım saatlik tempolu yürüyüş, hekiminiz uygun görüyorsa, bağırsakları harekete geçirir. Rahat bir düzeyde kalın.
6. Yoğurt ve ayran. Fermente süt ürünleri bazı kişilerde sindirime iyi gelir.
7. Düzenli bir tuvalet saati belirleyin. Çoğu kişi için yemekten sonraki zaman daha uygundur. Çağrıyı ertelememek önemlidir.
8. Duruşunuzu ayarlayın. Ayaklarınızın altına küçük bir tabure koyup dizlerinizi kalçanızdan biraz yukarıya almak, bağırsağın boşalmasını kolaylaştırır.
9. Zorlanmayın. Aşırı ıkınmak hemoroite yol açabilir. Beş on dakikada olmuyorsa bırakıp daha sonra tekrar deneyin.
10. Kendi başınıza müshil kullanmayın. Bağırsak yumuşatıcı ya da müshil türü ürünleri hekiminize danışmadan almayın; hekiminiz uygun bir seçenek önerebilir.

Lif ve su: pratikte nasıl olur?

Rakam peşinde koşmaya gerek yok; tabağınızda her öğünde bir sebze ya da meyve, günde en az bir kez baklagil ya da tam tahıl bulundurmak iyi bir başlangıçtır. Örneğin kahvaltıda yulaf ve kuru kayısı, öğlen mercimek çorbası ya da sebze yemeği, ikindi meyve ve bir avuç ceviz, akşam salata ve bulgur pilavı gibi. Lifi artırırken suyu da artırmazsanız tersine kabızlık kötüleşebilir. İdrarınızın rengi açık sarıysa genelde yeterli sıvı alıyorsunuz demektir.

İşte, yolculukta ve düzensiz günlerde

Düzenli rutininiz bozulduğunda (yolculuk, nöbet, yoğun iş günü) bağırsaklar da genellikle tembelleşir. Çantanızda kuru meyve, bir şişe su ve ceviz ya da badem gibi lifli bir atıştırmalık taşıyın. Uzun süre oturuyorsanız saatte bir kalkıp kısa yürüyün. İş yerinde tuvalete gitmeyi ertelemek kabızlığı pekiştirebilir; ihtiyaç duyduğunuzda gitmekten çekinmeyin.

Demir takviyesi ve kabızlık

Gebelikte hekimin önerdiği demir takviyeleri bazı kişilerde kabızlığı artırır. Kendi başınıza bırakmayın; bunu hekiminize söyleyin. Alma saatini, şeklini ya da düzenini değiştirmek mümkün olabilir. Lifli beslenme ve bol sıvı bu durumda daha da değerlidir.

Hemoroit ve çatlak

Kabızlık ve ıkınma, gebelikte sık görülen hemoroite (basur) yol açabilir. Tuvalet sonrası kanama, kaşıntı ya da ağrı olabilir. Çoğu kişide doğumdan sonra düzelir. Ilık oturma banyosu, tuvalette fazla oyalanmamak ve lifli beslenme rahatlatır. Kanama sürüyorsa ya da ağrı fazlaysa hekiminize başvurun. Dışkının renginde veya miktarında hızlı bir değişiklik fark ederseniz de not edin.

Hazımsızlık ve gaza kısa bir bakış

Yemekten sonra dolgunluk, geğirme veya yanma hissi hazımsızlıktır. Küçük ve sık öğünler, yavaş yemek, yemekten hemen sonra uzanmamak ve yağlı, kızarmış besinleri ölçülü tutmak çoğu kişide yardımcı olur. Yanma ön plandaysa Rehber’deki mide yanması ve reflü yazısına, gaz ve şişkinlik için ayrıca gebelikte gaz ve şişkinlik yazısına göz atabilirsiniz. Hangi ilacın uygun olduğuna hekiminiz karar vermelidir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Kabızlık birkaç günden uzun sürüyor ve önlemlere yanıt vermiyorsa
• Dışkıda parlak kırmızı kan, siyah dışkı ya da şiddetli rektal ağrı varsa
• Karın ağrısı, ateş, sürekli kusma ya da karında belirgin şişlik eşlik ediyorsa
• Hiç gaz ya da dışkı çıkaramıyorsanız
• Kabızlıkla birlikte kilo kaybı ya da dışkı alışkanlığında uzun süren ani bir değişiklik varsa
• Üst karnın sağ tarafında şiddetli ağrı, görme bulanıklığı veya ani şiddetli baş ağrısı varsa gecikmeden başvurun
• Şiddetli karın ağrısı, kanama ya da nefes darlığı olursa 112'yi arayın ya da en yakın acile gidin

Sık sorulan sorular

Kabızlık bebeğe zarar verir mi? Hayır; kabızlık bebeğe doğrudan zarar vermez. Ancak sizi rahatsız eder ve ıkınma hemoroite yol açabilir, o yüzden önlem almak iyidir.

Günde kaç kez tuvalete çıkmalıyım? Herkes için tek bir doğru yok. Kendi düzeninizden belirgin farklılaşma ve zorlanma önemlidir. Endişeniz varsa hekiminize sorun.

Doğal yollar işe yaramazsa ne yapmalıyım? Hekiminizle konuşun. Gebelikte kullanımı uygun seçenekler vardır; hangisinin size uyduğunu hekiminiz belirler.

Egzersiz gerçekten yardımcı olur mu? Çoğu kişide evet. Hafif yürüyüş bağırsak hareketini destekler. Egzersiz konusunda hekiminizin sınırlamaları varsa onlara uyun.

Demir takviyesini bırakayım mı? Hayır, hekiminize danışmadan bırakmayın. Alternatifleri hekiminiz değerlendirir.

Lifli takviyeler ya da lifli ürünler kullanabilir miyim? Önce beslenmeyle lifi artırmak genellikle ilk adımdır. Hazır lif ürünlerini ya da takviyeleri kullanmadan önce hekiminize ya da eczacınıza gebe olduğunuzu söyleyip sorun; sıvıyı artırmadan alınan lif kabızlığı artırabilir.

Doğumdan sonra kabızlık geçer mi? Hormonlar yeniden dengelendikçe çoğu kişide düzelir. Doğum sonrası ilk günlerde lif ve sıvıya devam etmek yardımcı olur.

Buradaki öneriler genel bilgi içindir; sindirim şikâyetleriniz sürüyorsa hekiminizle konuşmaktan çekinmeyin.