Gebelikte ödem ve şişlik: ne olağan, ne zaman bakılmalı?

Akşamları ayakkabılarınızın daha dar geldiğini ya da yüzüğünüzün sıkıştığını fark ettiyseniz yalnız değilsiniz. Hafif şişlik, gebeliğin ikinci yarısında çoğu kişide görülür ve genellikle zararsızdır. Yine de hangi şişliğin olağan, hangisinin kontrol gerektirdiğini bilmek içinizi rahatlatır.

Neden olur?

Gebelikte vücuttaki sıvı miktarı artar. Büyüyen rahim bacaklardan dönen kanın yolunu zorlaştırır; sıvı ayak bileği ve ayaklarda birikir. Hormonlar da damar duvarlarını gevşeterek bu eğilimi artırır. Sıcak hava, uzun süre ayakta kalmak ya da oturmak ve günün sonunda yorgunluk şişliği belirginleştirebilir.

Olağan şişlik nasıl görünür?

• Ayak bileği, ayak sırtı ve bazen parmaklarda hafif şişlik
• Gün içinde ve akşamları artması, geceleyin dinlenince azalması
• Genellikle iki tarafta benzer olması
• Ağrısız, kırmızılık veya ısınma olmaması

Bu tür şişlik genellikle doğuma kadar sürebilir ve doğumdan sonra birkaç gün-hafta içinde azalır.

Rahatlatmaya yardımcı olabilecekler

• Bacakları yükseltin: Gün içinde birkaç kez, bacaklarınızı kalp seviyesinin üstüne kaldırarak 15–20 dakika dinlenin.
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmayın: Ayakta ya da oturarak çok beklemeniz gerekiyorsa ara sıra yürüyün, ayak bileği çevirin.
• Yan yatın: Özellikle sol yan yatış bazı kişilerde bacaklardan dönüşü kolaylaştırır.
• Su için: Paradoksal gelebilir ama yeterli su içmek vücudun sıvı dengesine yardımcı olabilir.
• Tuzu ölçülü kullanın: Aşırı tuz bazı kişilerde şişliği artırır; yine de tuzu tamamen kesmeyin, hekiminize danışın.
• Rahat ayakkabı ve giysi: Dar çorap lastiği ya da sıkı kıyafetten kaçının; gerekirse hekiminizin önerdiği destek çorabını deneyin.
• Serinlik ve hareket: Serin ortam, ılık duş ve yürüyüş ya da suda hareket birçok kişiye iyi gelir.
• Yüzük: Parmaklar şişmeden önce yüzükleri çıkarmak sıkışmayı önler.

Ani şişlik neden önemlidir?

Ani gelişen ya da yüzde ve ellerde belirgin şişlik, bazen yüksek tansiyonla ilgili bir durum olan preeklampsinin belirtisi olabilir. Bu çoğu kişide görülmez; ancak erken fark edilmesi önemlidir. Bu yüzden izlem ziyaretlerinde tansiyonunuz ve idrar tahliliniz kontrol edilir. Tek başına şişlik preeklampsi demek değildir; hekiminizin değerlendirmesi esastır.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Yüzde (özellikle göz çevresinde) ya da ellerde ani, belirgin şişlik varsa
• Şişlik birkaç gün içinde hızla artıyorsa
• Şişlikle birlikte şiddetli baş ağrısı, görme bulanıklığı, ışık çakması veya gözde karartı oluyorsa
• Üst karında (sağ üst bölgede) ya da kaburgaların altında ağrı, ani bulantı veya kusma varsa
• Tek bacakta şişlik, ağrı, kızarıklık veya ısınma varsa (kan pıhtısı olasılığı için gecikmeden değerlendirme gerekir)
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma veya nöbet olursa 112'yi arayın ya da en yakın acile gidin
• Evde tansiyon ölçüyorsanız ve hekiminizin söylediği eşiğin üstünde değer görürseniz

Neler yapabilirsiniz?

Gün içinde kısa aralıklarla bacaklarınızı dinlendirmek, rahat ayakkabı seçmek ve su içmek çoğu kişide yeterlidir. Bebek hareketlerini takip etmek için tekme sayacını kullanabilirsiniz; hareketlerde belirgin azalma olursa gecikmeden başvurun.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için hekiminizin ya da ebenizin önerisi esastır.