Gebelikte mide yanması ve reflü: 10 pratik ipucu ve gece rahatlığı

Göğüs kemiğinin arkasında yanma, ağızda ekşi ya da acı bir tat, yattığınızda artan bir rahatsızlık… Mide yanması gebelikte çok sık yaşanır ve çoğu kişide ilerleyen haftalarda belirginleşir. Hoş değildir ama genellikle gebeliğin doğal bir yan etkisidir ve bebeğe zarar vermez. İyi haber şu ki günlük düzende yapılan küçük değişiklikler çoğu zaman fark yaratır.

Neden olur?

İki ana etken öne çıkıyor. Birincisi hormonlar: gebelikte artan progesteron, mide ile yemek borusu arasındaki kapakçığın gevşemesine yol açar. Mide içeriği yukarı kaçınca yemek borusunun duvarı tahriş olur. İkincisi büyüyen rahim: ilerleyen haftalarda mideye baskı yapar ve özellikle yemekten sonra asidin yukarı itilmesini kolaylaştırır. Yemek borusundan midenin boşalması da gebelikte biraz yavaşlayabilir.

Bu yüzden belirtiler çoğu kişide 14. haftadan sonra başlar ya da belirginleşir, son aylarda zirve yapabilir. Bazı kişilerde ise ilk haftalarda da görülür.

Nasıl hissettirir?

• Göğüste ya da boğazda yanma
• Ağza gelen ekşi veya acı sıvı, ekşime
• Yemekten sonra şişkinlik, geğirme, doygunluk hissi (hazımsızlık)
• Yatınca ya da öne eğilince artan rahatsızlık
• Bazı kişilerde hafif öksürük, boğazda temizleme isteği veya ses kısıklığı

Hemen işe yarayan 10 ipucu

Tek bir mucize çözüm yok; ancak küçük düzenlemeler birlikte işe yarayabilir.

1. Porsiyonları küçültün. Günde üç büyük öğün yerine beş altı küçük öğün mideyi daha az zorlar.
2. Yavaş yiyin. İyi çiğnemek, acele etmemek ve her lokma arasında kısa bir ara vermek rahatlatır.
3. Tetikleyicilerinizi tanıyın. Kızartmalar, çok baharatlı yemekler, çikolata, kafein, gazlı içecekler, turunçgiller ve domates bazlı yemekler bazı kişilerde belirtiyi artırır. Sizin tetikleyiciniz farklı olabilir; kısa bir not tutmak yardımcı olur.
4. Yemekle yatış arasını açın. Son öğünü yatmadan en az iki üç saat önce bitirmeye çalışın.
5. Üst gövdenizi yükseltin. Yatağın baş tarafını yükseltmek ya da yastıkla sırtı ve omuzları desteklemek asidin yukarı kaçmasını azaltabilir. Yalnızca başın altına ek yastık koymak çoğu zaman yeterli olmaz.
6. Rahat giyinin. Karnı ve beli sıkan kıyafetler mideye baskıyı artırabilir.
7. Sıvıyı dağıtın. Yemek sırasında çok su içmek yerine öğünler arasında yudum yudum için.
8. Yemekten sonra dik durun. Hemen uzanmak yerine oturun ya da hafifçe yürüyün.
9. Sol yana yatmayı deneyin. Bazı kişilerde rahatlama sağlar; yine de uykuda en rahat olduğunuz pozisyon önemlidir.
10. Şeker içermeyen sakız ya da bir bardak süt. Bazı kişiler sakız çiğnemekten (tükürük salgısı artar) ya da soğuk sütten kısa süreli rahatlama bulur; sizin için işe yarayıp yaramadığını deneyerek görebilirsiniz.

Geceleri daha rahat uyumak için

Mide yanması yatınca artar, çünkü yerçekimi artık asidi aşağıda tutmaz. Akşam yemeğini erken ve hafif tutmak, yatmadan önce çay ya da sıvı miktarını azaltmak, üst gövdeyi yükseltmek ve gevşek bir gecelik giymek geceyi kolaylaştırabilir. Gece yanma sizi uyandırırsa yatağın kenarında dik oturmak, birkaç yudum su içmek ve biraz beklemek çoğu zaman yeterlidir. Uykuyla ilgili diğer önerilere Rehber’deki uyku yazılarından da göz atabilirsiniz.

Hangi yiyecekler daha rahat gelir?

Herkesin tetikleyicisi farklı olsa da şunlar sıklıkla daha iyi tolere edilir:

• Sade yoğurt, ayran, süt ürünleri (bazı kişilerde)
• Haşlanmış ya da ızgara sebze ve tavuk, balık
• Yulaf, tam tahıllı ekmek, pirinç
• Muz, kavun gibi hafif meyveler
• Az yağlı, yavaş yenen, sıcak değil ılık yemekler

Bir besinin gebelikte uygun olup olmadığını merak ederseniz uygulamadaki Yenir mi? bölümünden bakabilirsiniz. Ancak uygun olması, sizde mide yanması yapmayacağı anlamına gelmez; kendi bedeninizi gözlemlemek en iyi rehberdir.

Örnek bir gün nasıl görünebilir?

Bu bir zorunluluk değil, yalnızca fikir vermesi için bir iskelet: Kahvaltıda yulaf ya da peynirli tam tahıllı ekmek; iki saat sonra yoğurt ve bir muz; öğlen ızgara tavuk ya da sebze yemeği ve pilav; ikindi bir avuç çiğ badem ya da sade bir galeta; akşam erken saatte çorba ve hafif bir ana yemek. Yatmadan önce yalnızca birkaç yudum su. Yemek sırasında telefonu bırakıp yavaşça çiğnemek bile bazı kişilerde belirgin fark yaratır.

Aynı yemeğin bir gün yanma yapıp ertesi gün yapmaması da olağandır; yorgunluk, stres ve porsiyon büyüklüğü etkileyebilir. Bir gün kötü geçtiğinde kendinizi suçlamayın.

Duygusal tarafı da unutmayın

Haftalarca süren yanma, uykuyu bölerek yorgunluğu ve gerginliği artırabilir. Rahatsızlığınızı küçümsemenize ya da “nasılsa geçecek” diye sessiz kalmanıza gerek yok. Yakınınızdan akşam yemeğini hazırlamada destek istemek ya da gün içinde kısa şekerlemeler yapmak, bu dönemi kolaylaştırır.

İlaç kullanımı hakkında

Bu önlemler yetmediğinde gebelikte kullanımı uygun olan mide koruyucu seçenekler vardır. Ancak hangisinin, ne zaman ve ne kadar süreyle kullanılacağına hekiminiz karar vermelidir. Eczaneden kendi başınıza bir ürün almadan önce hekiminize ya da eczacınıza gebe olduğunuzu söyleyip sormanızı öneririz; bazı ürünler gebelikte uygun olmayabilir. Hekiminiz durumunuza uygun bir seçenek önerebilir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Mide yanması günlük yaşamı, yemeyi veya uykuyu belirgin biçimde bozuyorsa
• Yutmakta güçlük ya da yutarken ağrı yaşıyorsanız
• Kilo kaybı, sürekli kusma ya da yeterince yiyip içememe varsa
• Kusmuğunuzda kan varsa ya da dışkınız siyah renkteyse
• Üst karında, sağ tarafta şiddetli ağrı; baş ağrısı, görme bulanıklığı veya ellerde ve yüzde ani şişlik eşlik ediyorsa (bu, tansiyonla ilgili bir durumun belirtisi olabilir, gecikmeden başvurun)
• Ağrı sırta ya da koluna yayılıyor, ter basıyor ya da göğüs ağrısı ve nefes darlığı varsa 112'yi arayın ya da en yakın acile gidin

Sık sorulan sorular

Mide yanması bebeğe zarar verir mi? Hayır. Mide yanması bebeğe zarar vermez; yalnızca sizi rahatsız eder. Bu yüzden rahatlamak için denemeye değer.

Bebeğin saçının çok olmasıyla bir ilgisi var mı? Halk arasında çok konuşulur, ancak kesin bir bilimsel bağ gösterilmiş değil. Yaşadığınız rahatsızlığı böyle bir yoruma bağlamak zorunda değilsiniz.

Geceleri neden daha kötü? Yatınca asit kolayca yukarı çıkar. Üst gövdeyi yükseltmek ve son öğünü erken bitirmek bu yüzden önemlidir.

Yeni yiyecekler deneyebilir miyim? Elbette. Bir şey tetikliyorsa küçük miktarlarla başlayıp bedeninizin tepkisini gözlemleyin.

Reflü ile hazımsızlık aynı şey mi? Birbirine çok benzer. Reflü, asidin yukarı kaçmasıyla yanma ve ekşime; hazımsızlık ise üst karında dolgunluk, geğirme ve rahatsızlıktır. İkisi birlikte de görülebilir, önerilen önlemler büyük ölçüde ortaktır.

Doğumdan sonra ne olur? Rahim küçüldükçe ve hormonlar eski düzenine döndükçe belirtiler çoğunlukla birkaç gün ya da hafta içinde yatışır.

Bu bilgiler genel bir yol haritasıdır; yakınmalarınız için size en uygun seçeneği hekiminiz belirler.