Rh uyuşmazlığı ve anti-D: Rh negatifseniz bilmeniz gerekenler

İlk izleminizde kan grubunuza ve Rh faktörünüze bakılır. Sonuç Rh negatif çıktıysa endişelenmeniz gerekmez; bu çok yaygın bir durumdur ve iyi bilinen, etkili bir izlem yöntemi vardır.

Rh faktörü nedir?

Rh, kırmızı kan hücrelerinin yüzeyinde bulunabilen bir proteindir. Varsa kan grubunuz Rh pozitif, yoksa Rh negatiftir. Bu sizin sağlığınızı etkilemez; yalnızca gebelikte önem kazanabilir.

Rh uyuşmazlığı ne zaman olur?

Rh negatif bir kişi, Rh pozitif bir bebek taşıyorsa uyuşmazlıktan söz edilir. Bebeğin kanı çoğu zaman sizinkiyle karışmaz. Ancak doğum sırasında, kanamalarda ya da bazı girişimlerde küçük bir karışma olabilir. Bağışıklık sistemi bunu yabancı sayıp antikor üretebilir.

Bu antikorlar ilk gebeliği genellikle etkilemez. Sonraki Rh pozitif bir gebelikte ise bebeğin kırmızı kan hücrelerine zarar verebilir. Bu yüzden önlem en baştan planlanır. İyi haber şu ki, günümüzde doğru izlem ve koruyucu enjeksiyonla bu sorun büyük ölçüde önlenebilir; uyuşmazlık nedeniyle ciddi sorun yaşayan bebek sayısı bu sayede çok azalmıştır.

Gebelikte hangi tetkikler yapılır?

• Kan grubu ve Rh: İlk izlemde belirlenir.
• Partnerin Rh durumu: Partner de Rh negatifse bebeğin de Rh negatif olma ihtimali yüksektir; hekiminiz bunu da değerlendirir.
• İndirekt Coombs testi: Kanınızda Rh antikoru gelişip gelişmediğine bakar. Sağlık Bakanlığı rehberine göre sonuç negatifse gebeliğin ilerleyen döneminde, 28. hafta civarında tekrarlanır.

Anti-D enjeksiyonu nedir?

Anti-D immünglobulin, antikor gelişmesini önlemeye yardımcı olan bir enjeksiyondur. Antikorunuz yoksa ve bebek Rh pozitif olabilirse hekiminiz bunu önerir. Sağlık Bakanlığı rehberinde bu, 3. izlemde (28–32. haftalar) indirekt Coombs negatifse yapılması gereken bir adım olarak geçer. Kesin zamanı hekiminiz belirler.

Bebek doğduktan sonra kan grubuna bakılır. Bebek Rh pozitifse, doğumdan sonra hekiminizin belirleyeceği sürede ikinci bir doz yapılır. Bebek Rh negatifse bu doz gerekmeyebilir.

Gebelik sırasında kanama, düşük tehdidi, karın travması ya da amniyosentez gibi girişimler olduysa da anti-D gerekebilir. Bu nedenle böyle bir durumda sağlık kuruluşuna Rh negatif olduğunuzu söylemeniz önemlidir.

Neler yapabilirsiniz?

• Kan grubunuzu not edin ve tüm sağlık kuruluşlarında hatırlatın.
• Anti-D yapıldığında tarihini izlem kartınıza yazdırın.
• Enjeksiyon yeri birkaç gün hassas olabilir; hafif ağrı çoğu kişide kendiliğinden geçer.
• Aklınıza takılanları 3. izleminizde hekiminize sorun: antikor durumum, ne zaman yapılacak, doğumdan sonra ne olacak?
• Hastane çantası listenize kan grubu bilgisi olan kartınızı eklemeyi unutmayın.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Rh negatifseniz ve gebelikte herhangi bir vajinal kanama olursa
• Karnınıza darbe aldıysanız ya da düştüyseniz
• Şiddetli, geçmeyen karın ağrısı yaşarsanız
• Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma olursa
• Enjeksiyondan sonra döküntü, nefes darlığı ya da yüzde şişlik gibi bir tepki olursa

Şiddetli kanama ya da nefes darlığında 112'yi arayın. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için hekiminizin önerisi esastır.