Gebelikte aşılar: hangileri önerilir, hangileri yapılmaz?

Yenidoğanlar ilk aylarda bazı enfeksiyonlara karşı henüz tam korunmaz. Gebelikte yapılan bazı aşılar, oluşan antikorların plasenta yoluyla bebeğe geçmesine yardımcı olur. Bu yüzden aşılar gebelik izleminin önemli bir parçasıdır; ama hangisinin ne zaman yapılacağını hekiminiz belirler.

Grip aşısı

Gebelikte grip, gebe olmayanlara göre daha ağır seyredebilir. Mevsimsel grip aşısı (ölü virüs içeren, enjekte edilen tür) genellikle gebeliğin herhangi bir döneminde, grip mevsiminde yapılabilir. Aşıyla oluşan antikorlar bebeğe geçerek ilk aylarda da koruma sağlayabilir. Burun spreyi biçimindeki canlı aşı gebelikte uygulanmaz.

Tdap (tetanoz, difteri, boğmaca) aşısı

Boğmaca, küçük bebeklerde ciddi seyredebilen bir enfeksiyondur. Tdap aşısı, antikorların bebeğe geçmesine ve doğumdan sonraki ilk haftalarda koruma sağlamasına yardımcı olur. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı uygulamasında Nisan 2025'ten itibaren her gebelikte bir doz verilmektedir ve bu doz gebeliğin 18–24. haftaları döneminde planlanır. Zamanlamayı yine de hekiminiz ya da aile sağlığı merkeziniz belirler.

RSV aşısı

RSV, bebeklerde alt solunum yolu enfeksiyonlarının önemli bir nedenidir. Bazı ülkelerde gebelere belirli bir dönemde ve belirli aylarda RSV aşısı önerilmektedir. Türkiye'de uygulamanın durumu zamanla değişebileceğinden bu konuyu hekiminize sorun ve güncel bilgi için sağlık otoritelerini kontrol edin.

Gebelikte yapılmayan aşılar

Canlı zayıflatılmış virüs içeren aşılar gebelikte genellikle uygulanmaz. Örnekler:

• Kızamık-kızamıkçık-kabakulak (KKK)
• Suçiçeği
• Burun spreyi biçimindeki grip aşısı

Bu aşılar için doğum sonrası bir plan yapılır. Gebeliği öğrenmeden önce aşı olduysanız endişelenmeyin; hekiminizi bilgilendirmeniz yeterlidir. Diğer aşılar (hepatit B, COVID-19 gibi) için karar kişisel risk ve güncel öneriye göre verilir.

Aşılarla ilgili sık sorular

• Yan etkiler: Çoğu kişide kol ağrısı, hafif halsizlik ya da hafif ateş olur ve birkaç günde geçer.
• Partner ve yakınlar: Bebeğin çevresindeki kişilerin aşılarının güncel olması, ek bir koruma katmanı oluşturur.
• Kimlik bilgisi: Aşı kartınızı hastane çantanıza koymak pratik olur.

Neler yapabilirsiniz?

• İlk izleminizde aşı geçmişinizi ve varsa aşı kartınızı hekiminize gösterin.
• Hangi aşıların, hangi aylarda önerildiğini sorun ve yazın.
• Aşı tarihlerini not edin; doğum sonrası bebeğin takvimiyle birlikte düşünün.
• Karar vermeden önce aklınızdaki kaygıları paylaşın; bilgilenmiş bir tercih her zaman saygındır.
• Doğumdan sonra bebeğinizin aşı kartını ya da çocuk sağlığı izlem defterini saklayın ve her kontrole yanınızda götürün.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Aşıdan sonra nefes darlığı, yüzde ya da boğazda şişlik, yaygın döküntü olursa
• Yüksek ateş (38 °C ve üzeri) birkaç günden uzun sürerse
• Gebeliği öğrenmeden önce canlı bir aşı yaptırdıysanız
• Kızamık, suçiçeği gibi bir hastalıkla temas ettiyseniz
• Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma olursa

Ciddi bir alerjik tepki şüphesinde 112'yi arayın. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için hekiminizin önerisi esastır.