İlk trimester tahlilleri: hangisi ne için isteniyor?

İlk izlemde elinize uzun bir tetkik listesi verildiğinde şaşırmanız çok doğal. Merak etmeyin: bu testlerin çoğu rutindir ve amacı bir sorun aramaktan çok, olası bir sorunu erken fark edip sizi ve bebeğinizi korumaktır.

Kan grubu ve Rh faktörü

Kan grubunuz ve Rh durumunuz belirlenir. Rh negatifseniz ve partneriniz Rh pozitifse, bebeğin kanıyla sizin kanınız arasında bir uyuşmazlık olabilir. Bu bilinirse izlem ve önlemler önceden planlanır. Rh negatif gebelerde antikor taraması (indirekt Coombs) yapılır; sonuç negatifse rehbere göre 28. haftada tekrarlanır. Gerekli görülürse koruyucu bir enjeksiyon hekiminiz tarafından planlanır.

Hemogram

Hemoglobin ve hematokrit düzeyine bakılarak kansızlık (anemi) taranır. Gebelikte kan hacmi arttığı için demir ihtiyacı yükselir. Değerleriniz düşükse hekiminiz size uygun bir plan önerir. Hemogram, sonraki izlemlerde de tekrarlanır.

İdrar tahlili

İdrarda bakteri ve protein aranır. Bazı idrar yolu enfeksiyonları belirti vermez, ama gebelikte tedavi edilmesi önemlidir. Hekim isterse erken dönemde ayrıca idrar kültürü de yapılabilir. Protein bakılması ise özellikle ileri haftalarda tansiyona bağlı sorunları yakalamaya yardımcı olur.

Bulaşıcı hastalık taramaları

Hepatit B (HBsAg), HIV ve sifiliz gibi anneden bebeğe geçebilecek enfeksiyonlar kan testiyle taranır; kızamıkçık bağışıklığı da bakılır. Bunlar için sonucun negatif çıkması en sık görülen durumdur. Bir enfeksiyon erken saptanırsa bebeği korumak için çoğu zaman etkili önlemler alınabilir; asıl amaç da budur. Tam test listesi kuruma ve hekime göre biraz değişebilir.

Tiroid ve idrar kültürü

Tiroid (TSH) testi ve idrar kültürü, Bakanlık rehberinin ilk izlem tetkikleri arasında geçer; ancak uygulamada kuruma ve hekime göre değişebilir. Tiroid öyküsü, belirtisi ya da başka bir risk faktörü varsa hekiminiz özellikle ister. Sizin için istenmediyse nedenini hekiminize sorabilirsiniz.

Sonuçları nasıl okumalı?

Laboratuvar kâğıdında referans aralıkları yazar; ancak gebelikte bazı değerler gebe olmayanlardan farklı seyredebilir. Bu yüzden sonuçlara tek başınıza bakıp yorum yapmak yerine hekiminizle birlikte değerlendirmek daha sağlıklıdır. Aralığın dışında çıkan tek bir değer çoğu zaman tekrar bakılmasına yol açar, kesin bir sonuç anlamına gelmez.

Neler yapabilirsiniz?

• Kan alımı için gerekiyorsa açlık talimatını öğrenin; her test açlık gerektirmez.
• Sonuç kâğıtlarını saklayın ve sonraki izlemlere getirin.
• Anlamadığınız bir terimi çekinmeden sorun.
• Daha önce yapılmış kan grubu, aşı veya hastalık kayıtlarınız varsa gösterin.
• Beklerken en kötüsünü düşünmemeye çalışın; sonuçların çoğu olağan çıkar.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Sonuçları beklemeden şu durumlarda başvurun:

• Ateş, titreme veya idrar yaparken yanma
• Vajinal kanama ya da şiddetli karın ağrısı
• Belirgin halsizlik, çarpıntı, nefes darlığı veya baş dönmesi
• Ciltte ya da gözde sararma
• Döküntü ya da kızamıkçık geçiren biriyle temas

Ciddi bir durumda 112'yi arayın. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hangi tetkiklerin sizin için uygun olduğuna hekiminiz karar verir.